Chiński Nowy Rok to najważniejszy okres dla każdego Chińczyka na całym świecie. Rozsiani po świecie obywatele Państwa Środka wyruszają w odległe podróże by spędzić urlop w kręgu rodziny i uczcić wspólnie najważniejszy okres w kalendarzu – Chiński Nowy Rok. Dlaczego więc to tak szczególny czas wśród chińskich świąt?
NOWOROCZNE OTWARCIE
W cyklu agrarnym – to okres powitania wiosny i wejścia w okres prac rolniczych.
W symbolice opartej na horoskopie chińskim to okres otwarcia, nowego i przejścia w okres energii nowego patrona kolejnego znaku zodiaku. W życiu prywatnym to czas poświęcany rodzinie. Wyjątkowy czas, odległych często, podróży do seniorów. Czas gdy młodsze i starsze pokolenia mogą spędzać święta razem, pielęgnować relacje, spędzać ważne chwile, łączyć się we wspólnych biesiadach i obchodach noworocznych.
LUNARNY NOWY ROK
Zgodnie z tradycją – Chińczycy posługują się kalendarzem solarno-lunarnym, gdzie długość roku określa Słońce, a miesiące dzielą się w oparciu o cykl Księżyca, uzupełniane w cyklu miesiącem przestępnym. Najważniejsze święto – lunarny Nowy Rok jest świętem ruchomym i przypada na okres przełomu stycznia i lutego.
ZNAKI ZODIAKU JAKO PATRON ROKU
Kolejnym ważnym symbolem w kalendarzu chińskim jest zmieniający się co rok zwierzęcy patron pochodzący z chińskiego horoskopu. Zodiakalny krąg zawiera 12 zwierząt: z czego 11 znanych z życia: Koza, Wół, Tygrys, Królik, Wąż, Koń, Koza, Małpa, Kogut, Pies i Świnia i jedno stworzenie mityczne: Smok. Ten ostatni najbardziej pożądanym i dostojnym w tym gronie – co objawia się w większej liczbie urodzeń w Roku Smoka. Każda rodzina chce mieć w swym gronie „Smoka” – symbol mądrości, powodzenia i szlachetności.
Cykl zmian tych zodiakalnych postaci powtarza się co 12 lat. Pełen cykl zmian trwa jednak dłużej. Dwanaście zodiakalnych zwierząt łączy się w każdym roku z dominującym elementem z kręgu 5 elementów (żywiołów): Drzewo, Ogień, Ziemia, Metal, Woda. Połączenie symboli zwierząt i jednego z elementów sprawia, że pełen cykl zamyka się w okresie 60 lat. Dla przykładu w 2024 roku rozpoczynał cykl 12 znaków Zodiaku z wpływem Drzewa i pod patronatem Smoka, czyli 2024 jako rok Zielonego Drewnianego Smoka, a kolejny 2025 to rok Zielonego Drewnianego Węża, a kolejny 2026 to rok Ognistego Konia i tak dalsze połączenia zodiakalnych zwierząt i elementów (żywiołów).
LEW CZY SMOK – CZYLI JAK SIĘ NIE POGUBIĆ?
Taniec Lwa jest akrobatycznym popisem dwóch osób, które ukrywają się pod przebraniem – skóra z pięknych, kontrastowych tkanin, cekinów i ozdób łącząca wielką głowę lwa i jego tułów. Osoba z przodu jest często drobniejsza, lżejsza, podrzucana i podnoszona przez osobę stojącą na tylnym miejscu tej pary. Osoba z przodu natomiast operuje głową lwa odgrywając urocze mimiczne opowieści ruchem kłapiącej szczęki i ozdobnych powiek oczu. Tancerze – jak zwinni akrobaci popisują się wyjątkową koordynacją, współpracą i skocznością, do tego często na specjalnie przygotowanym torze – szeregu bali po których maszeruje, skacze i przemieszcza się na znacznej wysokości od ziemi. To właśnie – Lew.
Taniec Smoka to występ tancerzy niosących „kukłę” Smoka. Smocza ekipa składa się z kilkunastu a czasem i więcej – liczby tancerzy, którzy ożywiają „ciało” Smoka dźwigając je nad swoimi głowami. Jest to połączenie barwnej, smoczej głowy i długiego ogona z kijami. Tancerze chwytają kije do tej długiej kukły i ożywiają jego ruch, tańcem, pląsami, choreografią w rytm muzyki. Tu tancerze widoczni tak jak ich prezentowana figura Smoka. Dominującym kolorem w symbolice Smoka jest żółty i ten kolor zobaczymy w tych figurach najczęściej. Smok traktowany jako najważniejszy znak Zodiaku Chińskiego i przypisywany Cesarzowi – witany jest z radością jako zwiastun powodzenia i pomyślności.
SYMBOLE SZCZĘŚCIA I POWODZENIA
CO MOŻESZ ZROBIĆ BY JAK KAŻDY CHIŃCZYK WEJŚĆ W KOLEJNY ROK Z ZAPEWNIENIEM SOBIE POWODZENIA, BOGACTWA, DOBROBYTU I SZCZĘŚCIA?
Sprzątnij dom – przed Nowym Rokiem rodziny dokładnie sprzątają domy, aby usunąć złe duchy i niepowodzenia minionego roku oraz przygotować miejsce na pozytywną energię.
Udekoruj otoczenie czerwienią – chińskie domy zdobi się czerwonymi elementami wierząc, że czerwień przyniesie szczęście, powodzenie i dobrobyt a także ochronę przed złymi duchami i złą energią. Czerwone lampiony, kaligrafowane życzenia, wycinanki zdobią wejścia do domów, uliczne drzewa, sklepy i wnętrza. Reklamy w tym okresie roku tętnią czerwienią i przyciągają uwagę noworocznymi symbolami: symboliczne zwierzę czy lampiony – a wszystko siarczyście czerwone.
Ugotuj i zjedz w rodzinnym gronie – rodzinne spotkania i posiłki przygotowuje się wspólnie, by potem zasiąść razem do spokojnej, uroczystej biesiady. Na stół trafiają specyficzne dla Nowego Roku symboliczne potrawy. Najważniejsza jest kolacja wigilijna (niányèfàn) podczas której podaje się szczególne potrawy, a każda z nich ma wyjątkowe znaczenie i symbolikę:
- pierożki jiaozi (mają zapewnić bogactwo),
- rybę (obietnica obfitości),
- owoce (przyniosą szczęście),
- kleisty ryż (zapewni wzrost i pomyślność),
- makarony (makaron długi jak długość życia jedzących).
Odpal fajerwerki i petardy – hałas odstrasza złe duchy i symbolicznie otwiera drogę szczęścia w nadchodzącym roku. Wielkie, olśniewające rozmachem pokazy fajerwerków gromadzą tłumy w ważnych miejscach – na skwerkach, nabrzeżach rzek, głównych placach miast. Teraz obok fajerwerków, których użycie wiąże się z dymem, odpadami i zanieczyszczeniami powietrza – do chińskich uroczystości z rozmachem wkracza już technologia – pokazy dronów. Widzowie podziwiają ich skoordynowany taniec – gdy tysiące dronów oświetlających nocne niebo z zadziwiającą precyzją i finezją zmieniają pozycje, kolory, grupy i tym samym malują historię, opowiadają obrazem i fascynują zmiennością. Petardy, muzyka są tego nieodłączną częścią, ale same pokazy fajerwerków ustępują stopniowo miejsca pokazom dronów.
Wręczaj czerwone koperty – Chińczycy przygotowuję je (hóngbāo) dla starszych i dla najmłodszych młodszych członków rodziny. Koperty zawierają czasem mniejsze, czasem większe kwoty pieniędzy, a ten prezent stanowią ważną tradycję obdarowywania by wróżyć tym szczęście i dostatek. Koperty są często ozdobne, wyjątkowe – jak wyjątkowa jest okazja ich wręczania.
Wybierz się na parady – Chińczycy organizują huczne parady, których huk, gwar, kolory, tańce lwa i smoka, czasem instalacje pływających platform, łodzi, które to symbolicznie mają odpędzać złe moce, chronić domowników i wróżyć im pomyślność w Nowym Roku.
Przygotuj latarnie – ważnym tradycyjnym zamknięciem obchodów noworocznych jest Festiwal Latarni obchodzony 15 dnia Nowego Roku. Przypada ono na pierwszą pełnię Księżycowego Nowego Roku symbolizując doskonałość, nadzieję i jedność. Tej nocy Chińczycy puszczają w niebo latarnie co ma pomóc w realizacji „uskrzydlania marzeń i planów”.
Przygotuj poczęstunek dla przodków – częścią obchodów jest też wspominanie zmarłych przodków i przygotowanie dla nich symbolicznego poczęstunku. Daje to kolejną szansę na wzmocnienie więzi rodzinnych, wspominanie ich przy wspólnym rodzinnym stole i przekazywanie wiedzy, ożywianie wspomnień o zmarłych zgromadzonym następnym pokoleniom.
CZEGO NIE MOŻESZ ZROBIĆ W NOWY ROK – ZGODNIE Z TRADYCJAMI CHIŃSKIMI?
Nie używaj starej miotły w Nowym Roku. Chińczycy wyrzucają stare miotły, żeby razem z nią pozbyć się starych problemów i trosk.
Nie zapomnij o czymś czerwonym w swoim otoczeniu, a może ubiorze. Bez czerwieni może spotkać Cię pech czy nieszczęście.
Nie myj włosów w pierwsze dni Nowego Roku – to mogłoby zmyć szczęście i powodzenie.
Nie wręczaj w czerwonych kopertach pechowych kwot – nieparzystych, lub niepożądanej w kulturze chińskiej liczbie 4.
Schowaj nożyczki i noże – nie chcesz przecież „przeciąć” szczęścia czy skrócić życia!
Unikaj negatywnych rozmów, kłótni czy sporów – mówienie o trudnościach, czy konfliktach w pierwszych dniach roku może przynieść pecha. Co zaszkodzi chwile poczekać, a może powód kłótni sam się wyklaruje?
TRADYCJA CZY NOWOCZESNOŚĆ
Chiny to państwo o wielkiej powierzchni, z wieloma grupami etnicznymi i ich różnorodnymi zwyczajami. Wiele może je różnić – historia, język, zwyczaje, warunki życia, kultura, ale dwa tygodnie obchodów noworocznych łączy wszystkich Chińczyków. Nowoczesność pomaga zbliżyć mieszkańców i połączyć ich we wspólnym przeżywaniu tego czasu, za sprawą wielu państwowych uroczystości transmitowanych przez chińską telewizję. Uroczystości te podkreślają jak ważne są dla Chińczyków oba aspekty: tradycja i postęp.
Nowoczesne elementy: drony, pokazy kierowane przez technologię AI, roboty humanoidalne stają obok tradycyjnych elementów: tancerzy, tańców symbolicznych postaci: lew, smok czy ryba. Obok korowodów bębniarzy, tancerek z wachlarzami, petard i fajerwerków i wielu innych tradycyjnych elementów – pojawia się technologia i pokaz jej postępu. Od piesków-robotów prezentowanych w 2024 r. do prezentowanych raptem dwa lata później w 2026 r. – robotów odwzorowujących trudne kombinacje skoków, kopnięć i akrobacji u boku grup chińskich adeptów sztuki walki. Mimo dumy z technologicznego postępu jaki wybrzmiewa w tych pokazach widać też wspólną radość drobnych, tradycyjnych odsłon obchodów Chińskiego Nowego Roku: parady, wspólna zabawa, spotkania lokalnych społeczności, czas spędzany z rodziną i osadzenie w rytmie kolejnych dni tradycji związanych z okresem wejścia w Nowy Rok. Chińczycy w obrzędach noworocznych trzymają się nieprzerwanie, niezależnie od galopującego postępu technologicznego, głównego celu – spędzenia czasu z rodziną.
Mimo pracy, odległych miejsc życia, własnych kręgów przyjaciół czy rodziny – Chińczycy wyruszają w podróż by spotkać się w szerokim gronie rodzinnym.
Spędzić tydzień, a czasem nawet dwa tygodnie, obchodów noworocznych z rodziną? Bez pośpiechu, bez presji czasu, bez rozpraszania się na wielu sprawach? – Tak. Właśnie tak można docenić, doświadczać i pielęgnować co najważniejsze – więzi rodzinne.
Więzy rodzinne są jak nasze korzenie splatające spuściznę przodków i potomków, stabilność historii i gruntu dla zmian. Mocne korzenie ochronią przed burzą zmian, trudnościami niesionymi przez nieoczekiwane zwroty życia albo niezależne od nas trudności życia, przypomną też o niewidzialnej sieci, która nas łączy w kręgach zależności i wsparcia.
Ruszając w Chiński Nowy Rok my też pielęgnujmy chwile z bliskimi. Na co dzień i od święta, od małych gestów do dużych uroczystości. Budujmy więzy i kręgi, to one pomagają przetrwać zawieruchy i docenić słoneczne dni. Razem łatwiej.